Publicaties & Nieuws

Scheiden / Tips

Wat is een ouderschapsplan en hoe stel je deze op?

In een vorig artikel hebben wij voor ouders met minderjarige kinderen een aantal tips op een rij gezet over de manier waarop je de kinderen kunt informeren over de scheiding. Nadat je aan de kinderen hebt verteld dat hun ouders uit elkaar gaan, zul je als ouders, en afhankelijk van de leeftijd van de kinderen ook met de kinderen samen, na moeten denken over hoe jullie na de scheiding vorm kunnen blijven geven aan het gezamenlijke ouderschap en de verzorging en opvoeding van de kinderen. Sinds 2009 is het in een aantal situaties verplicht om afspraken die betrekking hebben op de verzorging en de opvoeding van de kinderen na de scheiding vast te leggen in een ouderschapsplan. In deze bijdrage geef ik antwoord op de meest gestelde vragen rondom een ouderschapsplan, zoals wanneer een ouderschapsplan verplicht is en welke onderwerpen in een ouderschapsplan geregeld moeten worden. Maar eerst een korte schets van de achtergrond van het ouderschapsplan.

Waarom een ouderschapsplan?

Het ouderschapsplan is sinds 1 maart 2009 in de wet opgenomen. Het doel van de wetgever bij de invoering van een ouderschapsplan was om te bevorderen dat ouders van minderjarige kinderen in een vroeg stadium van hun scheiding na moeten denken over de invulling van hun ouderschap na de scheiding en hierover met elkaar afspraken te maken. Het idee hierachter was dat als ouders samen tot afspraken kunnen komen die betrekking hebben op hun kinderen, negatieve effecten van een scheiding voor de kinderen voorkomen kunnen worden of in ieder geval beperkt blijven.

Is een ouderschapsplan verplicht?

Om ervoor te zorgen dat ouders daadwerkelijk met elkaar in gesprek gaan over de gevolgen van hun scheiding voor hun (minderjarige) kinderen, is in de wet bepaald dat er bij ieder verzoekschrift tot echtscheiding of ontbinding van een geregistreerd partnerschap, al dan niet op gemeenschappelijk verzoek, een door beide partijen ondertekend ouderschapsplan gevoegd dient te zijn. De echtscheiding of de ontbinding van het geregistreerd partnerschap kan en zal door de rechtbank niet uitgesproken worden, zolang een ouderschapsplan ontbreekt of indien het ouderschapsplan slechts door één van beide ouders is ondertekend. Tenzij naar de mening van de rechter door partijen voldoende aannemelijk is gemaakt waarom het in hun situatie niet mogelijk is om tot een gezamenlijk ouderschapsplan te komen. In die gevallen zal de rechter, indien daarom door één van beide partijen of door beide partijen wordt verzocht, een beslissing nemen over de regelingen die betrekking hebben op de kinderen en die zullen gelden na de scheiding.

Niet getrouwd? Wel kinderen?

Ook voor ouders die niet zijn gehuwd en/of geen geregistreerd partnerschap hebben, maar die wel gezamenlijk het ouderlijk gezag over hun kinderen uitoefenen, moeten bij het verbreken van hun relatie/samenwoning een ouderschapsplan opstellen. Echter, omdat, anders dan bij de ontbinding van een huwelijk (of de ontbinding van een geregistreerd partnerschap waaruit kinderen zijn geboren), voor het verbreken van een relatie/samenwoning rechterlijke tussenkomst niet vereist is, is er niet onmiddellijk een sanctie als de ouders geen ouderschapsplan opstellen. Maar, als die ouders in de toekomst een verschil van mening krijgen over de uitoefening van het gezag (te denken valt aan zaken als een verhuizing met een minderjarig kind, de schoolkeuze, medische behandelingen e.d.) en dat geschil wordt voorgelegd aan de rechter, houdt de rechter de beslissing in principe aan tot de ouders alsnog hebben voldaan aan hun verplichting om een ouderschapsplan op te stellen.

Wat moet er in een ouderschapsplan opgenomen worden?

In de wet zijn een aantal onderwerpen genoemd waarover in het ouderschapsplan in ieder geval afspraken gemaakt moeten worden. Dat zijn de verdeling van de zorg- en opvoedingstaken, een regeling over de wijze waarop ouders elkaar dienen te informeren en raadplegen over onderwerpen die betrekking hebben op de kinderen en de wijze waarop de ouders zullen voorzien in de kosten van verzorging en opvoeding van de kinderen. Hier gaan we het hebben over verschillende zaken zoals:

  1. Verdeling zorg- en opvoedingstaken
  2. Informatie- en consultatieregeling
  3. Kosten van de kinderen
  4. Betrokkenheid van de kinderen

Verdeling zorg- en opvoedingstaken

Bij een regeling voor de verdeling van de zorg- en opvoedingstaken gaat het om de vraag wanneer de kinderen bij welke ouder verblijven. Alhoewel gelijkwaardig ouderschap het uitgangspunt is, betekent dat niet altijd een fifty/fifty verdeling van de tijd die de kinderen bij ieder van de ouders doorbrengen. Ouders zijn in beginsel vrij om hier zelf vorm aan te geven. De afspraken moeten voor een rechter echter wel controleerbaar zijn. In een ouderschapsplan zal dus een concrete regeling uitgewerkt moeten worden.

Naast een concrete regeling omtrent het verblijf van de kinderen op doordeweekse dagen, tijdens de weekenden en in de vakanties, kan bij dit onderwerp ook gedacht worden aan een regeling voor het vieren van de verjaardagen van de kinderen, beide ouders en/of de verjaardagen van andere familieleden, zoals opa’s en oma’s.  Ook het halen en brengen van de kinderen van en naar de andere ouder kan onderdeel zijn van de afspraken omtrent de verdeling van de zorg- en opvoedingstaken.

Informatie- en consultatieregeling

Ouders zijn altijd, ook als zij niet samen het ouderlijk gezag uitoefenen, verplicht om elkaar te informeren en te raadplegen bij beslissingen die betrekking hebben op de kinderen. Hierbij moet gedacht worden aan de keuze voor een school, medische behandelingen en een keuze voor een bepaalde religie. Maar ook het lidmaatschap van een sportvereniging of ingrijpende beslissingen betreffende het uiterlijk van een kind (toestemming voor een piercing/tatoeage e.d.) vallen hieronder. In het ouderschapsplan dient opgenomen te worden op welke wijze de ouders elkaar in voorkomend geval zullen betrekken bij het nemen van dergelijke beslissingen.

De kosten van de kinderen

Beide ouders zijn verplicht om naar draagkracht bij te dragen in de kosten van verzorging en opvoeding van de kinderen. Er zal in het ouderschapsplan een regeling getroffen moeten worden voor de wijze waarop zij na de scheiding in die kosten zullen voorzien. Het is raadzaam om, voorafgaand aan het maken van afspraken omtrent de verdeling van de kosten, door een deskundige advocaat/mediator een alimentatieberekening op te laten stellen.

Betrokkenheid van het kind

Naast dat in het ouderschapsplan ten minste afspraken met betrekking tot bovenstaande onderwerpen opgenomen moeten worden, moet uit het ouderschapsplan blijken op welke wijze de kinderen betrokken zijn bij de opstelling daarvan. In het ouderschapsplan zal dus ook (beknopt) uiteengezet moeten worden op welke wijze de kinderen in de gelegenheid zijn gesteld om (bijvoorbeeld) hun mening te geven ten aanzien van de vraag op welke dagen zij bij de ene dan wel de andere ouder zullen verblijven en in hoeverre met die wensen van de kinderen rekening is gehouden bij het maken van de definitieve afspraken. Dit vereiste geldt in principe voor kinderen van alle leeftijden, maar in ieder geval voor kinderen van zes jaar en ouder.

Hoe stel je een ouderschapsplan op?

Voor een ouderschapsplan geldt geen vormvereiste, zodat ouders vrij zijn in de wijze waarop zij gemaakte afspraken vastleggen. Om ervan verzekerd te zijn dat het ouderschapsplan voldoet aan de daaraan door de wet gestelde eisen, is het verstandig om een door jullie zelf opgesteld ouderschapsplan te laten toetsen door een gespecialiseerde scheidingsadvocaat/-mediator. Als jullie er zelf niet uitkomen, kan hij/zij ook behulpzaam zijn bij het op juiste wijze vastleggen van de door jullie gemaakte afspraken.

Kan een ouderschapsplan later gewijzigd worden?

Omdat kleine kinderen snel groot worden, kan het zo maar zijn dat enige jaren na de scheiding blijkt dat de regeling die jullie overeengekomen zijn toen de kinderen jong(er) waren, niet meer werkt als zij bijvoorbeeld naar de middelbare school gaan. Als jullie het daarover eens zijn en in staat zijn om met elkaar nieuwe afspraken te maken, kan het ouderschapsplan altijd tussentijds gewijzigd worden.

Mochten jullie echter met elkaar van mening verschillen over de noodzaak van een bepaalde wijziging en er onderling, of onder begeleiding van een mediator, niet uitkomen, kan het geschil voorgelegd worden aan de rechter. 

Hulp nodig bij het opstellen van een ouderschapsplan?

Gaan jullie uit elkaar en willen jullie begeleiding bij het opstellen van een ouderschapsplan? Of komen jullie er samen niet uit en wil je dat een rechter een beslissing neemt ten aanzien van één of meer van de hiervoor besproken onderwerpen? Ons gespecialiseerde team van advocaten en scheidingsmediators staat u op persoonlijke en betrokken wijze terzijde bij de afwikkeling van uw scheiding, inclusief het opstellen van een ouderschapsplan, of bij de wijziging van een ouderschapsplan. Neem contact met ons op.

Neem contact met ons op!