Publicaties & Nieuws

Erfrecht

Kindsdeel of legitieme portie

Auteur: Mr. Angèle van Erp

Wij ontvangen veel vragen over erfdelen, kindsdelen en legitieme porties. Daarbij worden deze termen vaak door elkaar gebruikt en meer dan eens verkeerd. Welke term betekent nu wat? Hoeveel krijg ik uit de nalatenschap van mijn ouders? Wat is mijn kindsdeel als één ouder overlijdt? Heb ik daar zelf nog invloed op? Wanneer spreken wij van een erfdeel, kindsdeel of legitieme portie? Wij beantwoorden al deze vragen in het onderstaande artikel. 

Verschil tussen het kindsdeel en het erfdeel

Kindsdeel is een woord dat je niet tegenkomt in de wet. Met het kindsdeel wordt bedoeld het (wettelijk) erfdeel van een kind in een nalatenschap. Het erfdeel is het deel van een erfgenaam – een kind, de echtgenoot of een andere erfgenaam – in de nalatenschap. Voor een kind betekenen de begrippen kindsdeel en erfdeel dus hetzelfde.

Legitieme portie

De legitieme portie is het deel van de nalatenschap waar een kind aanspraak op kan maken als het onterfd is. De legitieme portie is de helft van het aandeel waar een kind aanspraak op had als het niet was onterfd. De helft van het aandeel betekent overigens niet altijd hetzelfde als de helft van je erfdeel. Dat komt doordat de omvang van het erfdeel anders wordt vastgesteld dan de omvang van de legitieme portie.

hoe bereken je het kindsdeel?

Hoe bereken je dan het 'kindsdeel'?

Het erfdeel wordt vastgesteld op basis van het saldo van de nalatenschap. Het saldo van de nalatenschap wordt berekend door de schulden van de baten af te trekken.

Voorbeeld berekening 'kindsdeel'

Stel, Jan laat zijn vrouw Ria en hun drie kinderen Saskia, Laura en Joost na. Jan en Ria waren getrouwd in gemeenschap van goederen. Dat betekent dat de ene helft van het totale vermogen tot het vermogen van Ria behoort en de andere helft tot de nalatenschap van Jan. Het saldo van het totale vermogen bedraagt € 80.000, zodat het saldo van de nalatenschap van Jan € 40.000 bedraagt. Ria, Saskia, Laura en Joost erven ieder voor gelijke delen, derhalve ieder € 10.000. Jan had een zogenaamd langstlevendentestament, waardoor Ria alle goederen van de nalatenschap ontvangt en de kinderen ieder een vordering van € 10.000 hebben op Ria, die opeisbaar wordt bij overlijden van Ria en een aantal andere in het testament genoemde gevallen.

En hoe bereken je dan de legitieme portie?

Stel nu eens dat Jan een bedrijf had, waarin Joost meewerkte. Vader en zoon hebben door de jaren een goede relatie met elkaar opgebouwd. De relatie tussen Jan en zijn dochters Saskia en Laura verslechterde juist. Jan besloot Joost een groter aandeel in zijn vermogen te gunnen dan zijn dochters en heeft een deel van zijn vermogen aan Joost geschonken. Uit het testament volgt dat Jan zelfs zijn dochters Saskia en Laura heeft onterfd. Na het overlijden van Jan vragen de dochters bij Ria, die door Jan in zijn testament tot executeur is benoemd, de bankrekeningafschriften van de afgelopen vijf jaar op. Daaruit maken zij op dat Joost in totaal € 20.000 aan giften heeft gehad.

Legitimaire massa

Het saldo van de nalatenschap hadden we eerder vastgesteld op € 40.000. Over dat bedrag worden de erfdelen berekend. Als Saskia en Laura niet waren onterfd, had ieder hetzelfde bedrag uit de nalatenschap ontvangen, namelijk ieder 1/4de deel, oftewel € 10.000. Maar als er kinderen zijn die een beroep doen op de legitieme portie, ziet het verhaal er heel anders uit. We gaan dan eerst kijken naar de legitimaire massa. Op basis van het saldo van de nalatenschap zouden Saskia en Laura een vordering krijgen van de helft van 1/4de, dus 1/8ste van € 40.000 = € 5.000.

Legitimaire massa in combinatie met giften

Maar in tegenstelling tot het saldo van de nalatenschap, omvat de legitimaire massa ook bepaalde giften. In ons voorbeeld heeft Joost € 20.000 aan giften ontvangen van Jan. De legitimaire massa omvat dus € 40.000 (saldo nalatenschap) + € 20.000 (giften) = € 60.000. Saskia en Laura zijn onterfd en kunnen aanspraak maken op de helft van 1/4de, dus op 1/8ste van € 60.000. Saskia en Laura hebben dan een vordering van € 7.500.

Niet onterfd, toch legitieme portie

Soms is een kind niet onterfd, maar doet het er toch verstandig aan een beroep te doen op de legitieme portie. Hoe zit dat? Dat heeft alles te maken met de giften die er in het verleden zijn gedaan door de erflater. Stel dat Jan niemand had onterfd, maar bij leven een groter deel van zijn vermogen had geschonken aan Joost. Door de giften is het saldo van de nalatenschap nog maar € 20.000. Dan bedraagt ieders erfdeel € 5.000. In het verleden heeft Jan geen € 20.000 aan Joost geschonken, maar € 40.000. De legitimaire massa bedraagt dan € 20.000 (saldo nalatenschap) + € 40.000 (giften) = € 60.000. Als Saskia en Laura de nalatenschap niet aanvaarden, maar een beroep doen op hun legitieme portie, bedraagt hun vordering geen € 5.000, maar € 7.500. Daarbij moeten zij overigens wel eventuele giften die zij zelf in het verleden hebben ontvangen op het bedrag van de legitieme portie in mindering brengen.

Legitieme portie bij een nieuwe partner

Dit is nog een aardig overzichtelijk voorbeeld. Maar wat als Jan gescheiden was van Ria en hertrouwd met Marianne? En wat als Marianne nog drie kinderen uit een eerder huwelijk had die Jan ook tot erfgenamen heeft benoemd? En wat als Jan en Marianne samen ook nog een kind kregen? In de huidige tijd is dit allemaal niet ondenkbaar, maar komen we juist steeds vaker tegen. Dat kan de berekening van ieders aandeel in een nalatenschap een behoorlijk ingewikkelde klus maken.

Geschil legitieme portie of kindsdeel claimen?

Mocht je als erfgenaam of anderszins geroepen zijn tot een nalatenschap, neem dat contact op met een gespecialiseerde erfrechtadvocaat. Mr. Angèle van Erp heeft jarenlang ervaring binnen het erfrecht en beantwoordt graag al jouw vragen. Zij kan er voor zorgen dat je over alle relevante (financiële) informatie beschikt, jouw aandeel in de nalatenschap berekenen en adviseren omtrent het aanvaarden of verwerpen van de nalatenschap. Vaak is de medewerking van de executeur of de overige erfgenamen nodig. Mr. Angèle van Erp zal altijd proberen om in onderling overleg met de overige betrokkenen tot een goed resultaat te komen. Lukt dit niet? Dan staat zij haar cliënten bij in de nodige procedures.

Daarnaast staat Mr. Angèle van Erp executeurs met raad en daad bij in de juiste uitvoering van hun werkzaamheden.

Je bereikt Mr. Angèle van Erp telefonisch op 010 – 501 89 50 of per e-mail: a.vanerp@beumeradvocaten.com.

Of raadpleeg hieronder hetcontactformulier.

{{ errors.first("field_10") }}
{{ errors.first("field_11") }}
{{ errors.first("field_12") }}
{{ errors.first("field_13") }}
{{ errors.first("privacy") }}